ადმინისტრაციულ საქმეში მესამე პირის ჩაბმის საკითხი მხოლოდ ფორმალობა არ არის. აუცილებელია განისაზღვროს, შეუძლია თუ არა მოთხოვნილ გადაწყვეტილებას შეცვალოს რეესტრში რეგისტრირებული მესაკუთრის, ნებართვის ბენეფიციარის ან სხვა პირის უფლებრივი მდგომარეობა. ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის 16-ე მუხლი ამ საკითხის შეფასების ერთ-ერთი საყრდენია, თუმცა კონკრეტულ დავაში მონაწილეთა აუცილებელი წრე ფაქტების მიხედვით დგინდება.
ნორმატიული საფუძველი: საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსი, კანონი „საჯარო რეესტრის შესახებ“
როგორ მოქმედებს ეს წესი პრაქტიკაში
თუ მოსარჩელე ითხოვს სხვა პირის საკუთრების რეგისტრაციის ბათილად ცნობას, განიხილეთ, რა შედეგი ექნება ამ გადაწყვეტილებას უშუალოდ რეგისტრირებული პირისთვის. მხოლოდ სააგენტოს მოპასუხედ დასახელება შეიძლება არასაკმარისი იყოს მისი ინტერესების წარმოდგენისთვის.
ვის შეეხება გადაწყვეტილება
ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსის მე-16 მუხლი განასხვავებს მესამე პირთა მონაწილეობას მათი უფლებრივი მდგომარეობის მიხედვით. თუ სასამართლოს გადაწყვეტილება უშუალოდ შეეხება საკუთრების რეგისტრირებულ უფლებას, იმ პირის პროცესში მონაწილეობა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს. საჯარო რეესტრის ჩანაწერის გასაჩივრებისას შეამოწმეთ არა მხოლოდ თავდაპირველი მფლობელი, არამედ მოქმედი რეგისტრირებული მესაკუთრე.
უზენაესი სასამართლოს პრაქტიკა
№ბს-1133-1127 (22.02.2018) საქმეში უზენაესმა სასამართლომ მიიჩნია, რომ სადავო საკუთრების მოქმედი მესაკუთრე აუცილებელი მესამე პირის სტატუსს აკმაყოფილებდა; საქმე ამ საკითხის გადაწყვეტისთვის სააპელაციო სასამართლოს დაუბრუნდა. №ბს-585-585 (20.09.2018) საქმეში სასამართლომ ასევე ყურადღება გაამახვილა აუცილებელი მესამე პირის გასაჩივრების შესაძლებლობაზე და საქმე საჩივრის დასაშვებობის შემოწმების ეტაპზე დააბრუნა.
როგორ მოემზადოთ
სარჩელის წარდგენამდე მოიპოვეთ საკუთრების ამონაწერები და უფლების ცვლილების ისტორია. თუ საქმის წარმოებისას უფლებამოსილი პირი შეიცვალა, სასამართლოს დროულად მიაწოდეთ ახალი ინფორმაცია. მესამე პირის ჩაბმის საკითხის უგულებელყოფამ შეიძლება საბოლოო გადაწყვეტილების სტაბილურობა დააყენოს ეჭვქვეშ.
მესამე პირის შერჩევა რეესტრის დავაში
საკუთრების რეგისტრაციასთან დაკავშირებულ დავაში ყოველთვის გამოთხოვეთ უახლესი ამონაწერი. შესაძლოა თავდაპირველად სადავო უფლება უკვე გადაცემული იყოს სხვა პირზე, რომლის ინტერესსაც გადაწყვეტილება უშუალოდ შეეხება. №ბს-1133-1127 საქმე აჩვენებს, რომ უფლებამონაცვლეობისა და მოქმედი მესაკუთრის საკითხის უგულებელყოფა პროცედურული ხარვეზია. ჯერ გაირკვეს ყველა მონაწილე, შემდეგ ჩამოყალიბდეს მოთხოვნა.
სააპელაციო უფლებები და აუცილებელი მესამე პირი
№ბს-585-585 საქმეში საკასაციო სასამართლომ ყურადღება გაამახვილა არა მხოლოდ მესამე პირის მონაწილეობაზე, არამედ იმაზე, რომ ამ პირს ჰქონოდა გადაწყვეტილებაზე რეაგირების პროცესუალური შესაძლებლობა. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია რეგისტრაციის ან მიწის უფლებების დადგენის დროს. საქმის მხარეებმა უნდა მოიძიონ შესაბამისი მესამე პირი იმ ეტაპზე, როდესაც მისი მონაწილეობა ფაქტების სრულად გამოკვლევას და უფლებების დაცვას ჯერ კიდევ უზრუნველყოფს.
რატომ არის სხვა დაინტერესებული პირის შეტყობინება მნიშვნელოვანი
ადმინისტრაციული დავის შედეგმა შესაძლოა შეცვალოს არა მხოლოდ მოსარჩელისა და ორგანოს ურთიერთობა, არამედ სხვა პირის უკვე რეგისტრირებული უფლება. სწორედ ამიტომ მხარეების იდენტიფიცირებისას უნდა გამოიკვლიოთ, ვის ინტერესზე მოქმედებს მოთხოვნილი გადაწყვეტილება. ქონების რეგისტრაციის გაუქმებისას დაინტერესებული პირი შეიძლება იყოს მიმდინარე მესაკუთრე; მშენებლობის ნებართვის დავაში კი საჭიროა შეისწავლოთ ნებართვის მიმღებისა და მეზობლის სამართლებრივი მდგომარეობა. საქმეში პირის მონაწილეობის საკითხი არ არის ფორმალური დეტალი: მას უკავშირდება მოსმენის, მტკიცებულების წარდგენისა და გასაჩივრების შესაძლებლობა. სასამართლო პრაქტიკის განხილვისას №ბს-1133-1127 და №ბს-585-585 საქმეები გამოიყენეთ სწორედ მონაწილეობის აუცილებლობის განსხვავებული ასპექტების გასაგებად, არა როგორც ნებისმიერი საქმის ავტომატური გადაწყვეტის წესი.