ხელფასის დავა დაიწყეთ დარიცხული და რეალურად გადახდილი თანხის ყოველთვიური ცხრილით. შრომის კოდექსის 41-ე მუხლი ეხება შრომის ანაზღაურებას; შეადარეთ კონტრაქტი, სახელფასო უწყისები, საბანკო ამონაწერები და დროის აღრიცხვა. დაუზუსტებელი ჯამური მოთხოვნის ნაცვლად მიუთითეთ თითოეული თვის ვადა და დოკუმენტი, რომლითაც დასტურდება დარიცხვა ან გადახდა.
ნორმატიული საფუძველი: საქართველოს შრომის კოდექსი, საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი
დაგვიანებული ხელფასის ზუსტი გაანგარიშება
შრომის კოდექსის 41-ე მუხლის მე-4 პუნქტის მიხედვით, დამსაქმებელი ვალდებულია დაყოვნებული ანაზღაურების ან ანგარიშსწორების ყოველ დღეზე გადაიხადოს დაყოვნებული თანხის 0.07%. ეს დარიცხვა არ ვრცელდება 48-ე მუხლის მე-9 პუნქტით გათვალისწინებულ იძულებით განაცდურზე. მოთხოვნის შედგენისას ორი თანხა ცალ-ცალკე უნდა გამოითვალოს: ძირითადი დავალიანება და დაგვიანების დღეების მიხედვით დარიცხული თანხა.
მაგალითად, თუ 2 000 ლარის ანაზღაურება დაგვიანებულია 20 დღით, მხოლოდ ამ ფორმულით დამატებითი თანხაა 28 ლარი (2 000 × 0.0007 × 20). კალენდარული პერიოდი გადაამოწმეთ ხელშეკრულებით განსაზღვრული გადახდის დღიდან და გამორიცხეთ პერიოდი, რომლის თანხაც უკვე გადახდილია. მოთხოვნას დაურთეთ სახელფასო უწყისი, ხელშეკრულება, საბანკო ამონაწერი და დამსაქმებელთან მიმოწერა.
კანონის შესაბამისი მუხლიროგორ ჩამოვაყალიბოთ მოთხოვნა
საჭიროა ზუსტი ცხრილი ყოველი თვისთვის: გადასახდელი თანხა, შეთანხმებული გადახდის დღე, რეალურად ჩარიცხული თანხა, დაგვიანებული დღეები და ნაშთი. ასეთი ცხრილი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, თუ დამსაქმებელმა ნაწილობრივი გადახდები სხვადასხვა პერიოდში განახორციელა. ზეპირი დაპირება არ ადასტურებს სრულ ანგარიშსწორებას, ხოლო საბანკო ჩარიცხვა უნდა მიებმოს კონკრეტულ სახელფასო პერიოდს.
კანონის შესაბამისი მუხლიროგორ მოქმედებს ეს წესი პრაქტიკაში
მაგალითად, თუ თებერვალში გადასახდელი იყო 2,000 ლარი, მაგრამ ჩაირიცხა 1,250 ლარი, ცხრილში ცალკე გამოყავით 750 ლარის ნაშთი, შესაბამისი ჩარიცხვის თარიღი და შესაძლო დანამატების საფუძველი. მარტის თვეს სხვა სტრიქონი უნდა ჰქონდეს.
რისი გადახდაა სადავო
პირველ რიგში გაირკვეს, საუბარია ძირითად ხელფასზე, ზეგანაკვეთურ ანაზღაურებაზე, შეთანხმებულ ბონუსზე, კომპენსაციაზე თუ სხვა თანხაზე. მათ სამართლებრივ საფუძველს განსხვავებული დოკუმენტი შეიძლება ამტკიცებდეს. მოიძიეთ ხელშეკრულების ტექსტი, დანართები, შრომითი განრიგი, საბანკო ამონაწერი და ოფიციალური მიმოწერა. თუ ანაზღაურება დამოკიდებულია შედეგზე, შეაფასეთ, როგორ განსაზღვრა მხარეებმა მიზანი, ვინ დაადასტურა შესრულება და რა პირობებში წარმოიშვა ბონუსის მოთხოვნა.
გამოთვლის ცხრილის შედგენა
სასურველია მომზადდეს ცხრილი თვეების ან შესაბამისი პერიოდების მიხედვით: გადასახდელი თანხა, გადახდის ვადა, ფაქტობრივი გადახდა, განსხვავება და დამადასტურებელი საბუთი. თუ ნაწილობრივი გადახდა განხორციელდა, ის აუცილებლად უნდა აისახოს. ერთიანი ჯამური თანხის მითითება იმ პირობებში, როდესაც რამდენიმე პერიოდი ან დანამატია სადავო, ხშირად ართულებს დავას. ცალკე უნდა შეაფასოთ გადასახადების დაკლების ან სხვა შეთანხმებული კომპონენტების საკითხი შესაბამისი ნორმების მიხედვით.
წერილობითი მიმართვა დამსაქმებელთან
პრაქტიკულად სასარგებლოა წერილობითი მოთხოვნა, რომელშიც მიუთითებთ სადავო პერიოდს, თანხის გამოთვლას და გთხოვთ ახსნა-განმარტებას ან გადახდას. შეინახეთ გაგზავნის დამადასტურებელი ჩანაწერი. თუ დამსაქმებელი დავალიანებას არ ეთანხმება, სთხოვეთ კონკრეტული ფაქტობრივი ან სამართლებრივი საფუძველი. წერილობითი კომუნიკაცია არ უნდა გახდეს კანონით განსაზღვრული გასაჩივრების ვადის დაკარგვის მიზეზი; ვადა ცალკე უნდა შეამოწმოთ.
ხშირი მტკიცებულებითი პრობლემა
ზეგანაკვეთურ დავაში ხშირად რთულია იმის დადგენა, რეალურად ვის დავალებით და რამდენი დროით შესრულდა დამატებითი სამუშაო. საჭირო შეიძლება იყოს დროის აღრიცხვა, ხელმძღვანელის მითითებები და სხვა კანონიერად მოპოვებული მტკიცებულება. ბონუსის დავაში პრობლემას ხშირად ქმნის ბუნდოვანი დაპირება, რომელიც არც ხელშეკრულებაშია აღწერილი და არც შეფასების ობიექტური კრიტერიუმი აქვს. დამსაქმებლისთვის სჯობს ეს საკითხები წინასწარ გამჭვირვალე პოლიტიკით მოაწესრიგოს.
დავის გადაწყვეტის არჩევანი
დავის ხასიათის მიხედვით განიხილეთ შიდა კომუნიკაცია, მოლაპარაკება, უფლებამოსილი ორგანოსთვის მიმართვა ან სასამართლო. კონკრეტული სამართლებრივი გზა დამოკიდებულია სამუშაო ურთიერთობაზე, მოთხოვნის ტიპზე და მოქმედ პროცედურაზე. მორიგების შემთხვევაში შეთანხმება უნდა აღწერდეს გადასახდელ თანხას, თარიღებსა და მხარეთა შემდგომ მოთხოვნებს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ დასაქმებულმა სრულად გაიგოს, რომელ უფლებებზე უარს ამბობს შეთანხმებით და რომელზე: არა.
მაგალითი: ხელფასის ნაწილი გადაირიცხა, ნაწილი: არა
თუ დამსაქმებელი პერიოდულად რიცხავდა ნაწილობრივ ანაზღაურებას, დავა მხოლოდ საერთო დავალიანების დადგენას არ ეხება. საჭიროა თითოეული თვისთვის გათვალისწინებული ხელფასის, რეალურად ჩარიცხული თანხისა და დარჩენილი სხვაობის ცალკე მითითება. გადაამოწმეთ, როგორ განისაზღვრა ბონუსი, ხელფასის ცვლილება ან ზეგანაკვეთური სამუშაო და არსებობს თუ არა წერილობითი შეთანხმება. ბანკის ამონაწერი და საგადასახადო ცნობები შეიძლება დაეხმაროს ფაქტობრივი გადახდების დადგენას, თუმცა ყოველთვის ვერ ცვლის სამუშაო საათების ან შეთანხმების მტკიცებულებას. თანამშრომელმა უნდა შეინახოს მიმოწერა დავალიანების აღიარების ან გადავადების შესახებ. დამსაქმებლისთვის სასარგებლოა დასაბუთებული ანგარიშსწორების გაკეთება, რადგან გაურკვეველმა გადახდამ შეიძლება წარმოშვას დამატებითი დავა. მხარეებმა შეიძლება განიხილონ გადახდის გრაფიკი, მაგრამ დოკუმენტში ნათლად უნდა ჩანდეს დარჩენილი ვალი და უფლებების ფარგლები.