AML არ ნიშნავს, რომ ყველა კომპანია ვალდებულია ბანკივით შეამოწმოს კლიენტი. ჯერ განსაზღვრეთ, შედის თუ არა საქმიანობა კანონის ანგარიშვალდებულ პირთა წრეში.
ნორმატიული საფუძველი: ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ საქართველოს კანონი
რომელი ბიზნესია ანგარიშვალდებული პირი
AML-ის ვალდებულებების განსაზღვრა იწყება კომპანიის ფაქტობრივი საქმიანობის შედარებით შესაბამის კანონში ჩამოთვლილ ანგარიშვალდებული პირების კატეგორიებთან. მხოლოდ ის ფაქტი, რომ ბიზნესს აქვს საბანკო ანგარიში, იღებს უცხოურ გადარიცხვას ან ფლობს კრიპტოაქტივს, თავისთავად ვერ განსაზღვრავს ყველა AML მოთხოვნის მოცულობას.
მაგალითად, თუ კომპანიას სურს საკუთარი საქონლის გაყიდვის სანაცვლოდ ვირტუალური აქტივის მიღება, სამართლებრივი შეფასება განსხვავდება შემთხვევისგან, როცა ის კლიენტებს სთავაზობს ვირტუალური აქტივის გაცვლას ან შენახვას. მეორე შემთხვევაში საჭიროა ცალკე შეამოწმოთ ეროვნული ბანკის შესაბამისი რეგისტრაცია და ანგარიშვალდებული პირის კონკრეტული ვალდებულებები.
კანონის შესაბამისი მუხლივის ეხება ფულის გათეთრების პრევენციის ვალდებულებები
AML-ის ერთნაირი პროცედურა ყველა შპს-ზე არ ვრცელდება. კანონის მე-3 მუხლში განსაზღვრული საქმიანობა უნდა შეედაროს კომპანიის ფაქტობრივ მომსახურებას. გადაწყვეტილებას მხოლოდ კომპანიის რეგისტრაციის დასახელება არ განსაზღვრავს. მაგალითად, საკუთარი აქტივებით ჩვეულებრივი ვაჭრობა და მესამე პირებისთვის ვირტუალური აქტივის გაცვლის მომსახურება განსხვავებულ სამართლებრივ შეფასებას მოითხოვს. რეგულირებულ საქმიანობაში გადასვლამდე საჭიროა შესაბამისი ზედამხედველისა და სარეგისტრაციო რეჟიმის გამოვლენა. იხილეთ სამართლებრივი საფუძველი
კლიენტის შემოწმება და ბენეფიციარი მესაკუთრე
თუ კომპანია ანგარიშვალდებული პირია, აუცილებელია კლიენტის ვინაობის, წარმომადგენლის უფლებამოსილებისა და საბოლოო ბენეფიციარი მესაკუთრის დადგენის პროცესი. ფიზიკური პირის პასპორტის ასლი არ პასუხობს კითხვას, ვინ აკონტროლებს მრავალსაფეხურიან კორპორაციულ სტრუქტურას. კანონის მე-13 მუხლის მიხედვით ბენეფიციარი მესაკუთრე საბოლოოდ ფიზიკური პირია. საჭირო დოკუმენტების მოცულობა განისაზღვრება კლიენტის, საქმიანობისა და ოპერაციის რისკის მიხედვით, რისკის შეფასება კი უნდა იყოს დასაბუთებული და განმეორებით განახლებული. იხილეთ სამართლებრივი საფუძველი
დოკუმენტების შენახვა, მონიტორინგი და შეტყობინება
ანგარიშვალდებული პირი ამუშავებს წესებს გარიგების და კლიენტის ინფორმაციის შესანახად, საეჭვო ოპერაციების იდენტიფიცირებისა და საჭირო ანგარიშგებისთვის. კანონის 27-ე მუხლი ძირითად შემთხვევებში ადგენს ინფორმაციის ხუთწლიანი შენახვის მოთხოვნებს და ითვალისწინებს შესაბამისი ორგანოს დასაბუთებული მოთხოვნით ვადის გაზრდის შესაძლებლობას. ცალკე უნდა დაინიშნოს პასუხისმგებელი თანამშრომელი, განისაზღვროს წვდომის უფლება და გაიწეროს შემთხვევის ესკალაცია. უმოქმედო შაბლონი არ არის ეფექტიანი AML პროგრამა. იხილეთ სამართლებრივი საფუძველი
პრაქტიკული მაგალითი: უცხოელი კონტრაგენტი და მსხვილი ავანსი
შპს-მ უცხოელი მყიდველისგან მიიღო 120 000 ლარის ავანსი. მხოლოდ თანხის მოცულობა არ ადასტურებს ფულის გათეთრებას და ავტომატურად არ აქცევს შპს-ს ანგარიშვალდებულ პირად. ჯერ უნდა დადგინდეს, რას ყიდის კომპანია, ვინ არის კონტრაჰენტი და რა ფაქტობრივი საფუძველი აქვს გადახდას. ხელშეკრულება, ინვოისი, საბანკო დოკუმენტები და მიწოდების ფაქტი ქმნის ოპერაციის ეკონომიკური შინაარსის მტკიცებულებათა ერთობლიობას. თუ საქმიანობა ანგარიშვალდებულთა კატეგორიას მიეკუთვნება, მას დამატებით სჭირდება კანონით დადგენილი სათანადო შემოწმება და შესაბამისი შიდა პროცედურები.
რეგულირებული სუბიექტის დადგენა
„ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების აღკვეთის ხელშეწყობის შესახებ“ კანონის გამოყენება დაიწყეთ სტატუსის შეფასებით. შეადარეთ რეალური მომსახურება კანონის ანგარიშვალდებული პირების ჩამონათვალს; არ დაასკვნათ, რომ ყველა იურიდიულ პირზე ვრცელდება ერთნაირი მონიტორინგის მოთხოვნა.
კლიენტის იდენტიფიკაცია და ბენეფიციარი
თუ რეჟიმი გეხებათ, პოლიტიკაში გაწერეთ იდენტიფიკაციის მომენტი, წარმომადგენლობის დადასტურება, საბოლოო ბენეფიციარი მესაკუთრის დადგენა და რისკის ნიშნები. მაღალი რისკის შემთხვევებში შეიძლება საჭირო გახდეს გაძლიერებული შემოწმება; მხოლოდ პირადობის ასლის მიღება არ ნიშნავს, რომ ბენეფიციარი დადგენილია.
სანქციები და ტრანზაქციის მონიტორინგი
AML და სანქციების რეჟიმი ერთმანეთის ტოლი არ არის. კონტრაგენტისა და ბენეფიციარის შესაბამისი სიების შემოწმების პროცესი ცალკე ჩამოწერეთ, ხოლო AML თვალსაზრისით დააფიქსირეთ საეჭვო მოქმედებების ესკალაცია და დოკუმენტირება. საეჭვო ოპერაციის შეფასებისას ტრაფიკის მოცულობა ან უცხოური მოქალაქეობა მხოლოდ ერთ-ერთი შესაძლო გარემოებაა, არა ავტომატური დარღვევა.
შიდა კონტროლი და შენახვა
მნიშვნელოვანია შესაბამისობის პასუხისმგებელი პირი, სასწავლო პროგრამა, რისკის შეფასების პერიოდული განახლება და დოკუმენტების კანონით განსაზღვრული შენახვა. კონკრეტული შეტყობინების, დოკუმენტაციისა და ანგარიშგების ვადა განსაზღვრეთ თქვენი კატეგორიის მოქმედ რეგულაციაში და შესაბამის ზედამხედველთან.
პრაქტიკული სცენარი
მცირე საკონსულტაციო კომპანია უცხოელი კლიენტისგან იღებს დიდ ავანსს. სწორია ჯერ საქმიანობის მარეგულირებელი სტატუსის და საბანკო ხელშეკრულების მოთხოვნების გამიჯვნა, მერე კლიენტის ხელშეკრულების, სახსრების კომერციული მიზნისა და ინვოისის დოკუმენტირება; ავტომატურად ყველა AML ვალდებულების საკუთარ თავზე აღება არასწორი საწყისი წერტილია.