კომპანიის ლიკვიდაცია არ არის მხოლოდ რეესტრში განცხადება. „მეწარმეთა შესახებ“ კანონის შესაბამისი თავი მოითხოვს ლიკვიდაციის პროცესის დაცვას; ერთმანეთისგან გაიმიჯნოს საქმიანობის შეწყვეტა, კრედიტორთა მოთხოვნები, გადასახადები, აქტივების განაწილება და იურიდიული პირის რეგისტრაციის გაუქმება. მხოლოდ „ბანკის ანგარიში დავხურეთ“ არ ნიშნავს, რომ ძველი ვალდებულებები გაქრა.
ნორმატიული საფუძველი: „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსი, საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი
ლიკვიდაცია არ არის მხოლოდ რეესტრში სტატუსის შეცვლა
კომპანიის საქმიანობის შეწყვეტისას საჭიროა აქტივებისა და ვალდებულებების დადგენა, კრედიტორებთან ანგარიშსწორების წესის დაცვა და საჭირო საგადასახადო საკითხების დასრულება. რეგისტრაციის ფორმალური პროცედურის პარალელურად სასურველია დაიდოს ცალკე დოკუმენტაცია მიმდინარე ხელშეკრულებების, დასაქმებულების, დავებისა და გადასაცემი არქივის შესახებ.
მაგალითად, თუ კომპანიას აქვს გადაუხდელი ინვოისები და პარტნიორების მიერ დაფინანსებული თანხები, მათ ბალანსში სწორად ასახვას მნიშვნელობა აქვს კრედიტორთა თანმიმდევრობის შეფასებისთვის. დამფუძნებელზე აქტივის გადაცემა არ უნდა მოხდეს იმგვარად, რომ კანონიერი კრედიტორული მოთხოვნები უგულებელყოფილი დარჩეს.
კანონის შესაბამისი მუხლიროგორ მოქმედებს ეს წესი პრაქტიკაში
თუ კომპანიას აქვს 40,000 ლარის დებიტორული მოთხოვნა და 15,000 ლარის კრედიტორული ვალდებულება, ლიკვიდაციის გეგმა უნდა ასახავდეს ორივეს. პარტნიორებისთვის თანხის ნაადრევი განაწილება შეიძლება პრობლემური იყოს, სანამ ვალდებულებებისა და სავალდებულო პროცედურების საკითხი არ გადაწყდება.
შეიძლება თუ არა კომპანიამ უბრალოდ შეწყვიტოს საქმიანობა
საქმიანობის ფაქტობრივი შეწყვეტა ავტომატურად არ აუქმებს კომპანიას და მის ვალდებულებებს. დახურვამდე უნდა გაირკვეს არსებული ხელშეკრულებები, საგადასახადო მდგომარეობა, თანამშრომლები, ქონება, კრედიტორები და სასამართლო საქმეები. თუ ბიზნესს აღარ აქვს გაყიდვები, ეს თავისთავად არ ნიშნავს, რომ დირექტორს ან პარტნიორებს აღარ აქვთ სამართლებრივი მოვალეობები. ლიკვიდაციის არჩევანი უნდა დაეფუძნოს კომპანიის რეალურ ფინანსურ და სამართლებრივ მდგომარეობას.
გადაწყვეტილების მიღება და წარმომადგენლობა
ლიკვიდაციის შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად უნდა შესრულდეს კანონითა და წესდებით განსაზღვრული კორპორაციული პროცედურა. განსაკუთრებული ყურადღება სჭირდება იმას, ვინ არის უფლებამოსილი კომპანიის სახელით იმოქმედოს შემდეგ ეტაპზე და როგორ ფორმდება შესაბამისი ცვლილებები. წერილობითი გადაწყვეტილებები და რეესტრში წარდგენილი ინფორმაცია ერთმანეთთან უნდა თანხვდებოდეს. პარტნიორთა უთანხმოებამ შეიძლება შეაფერხოს პროცესი, ამიტომ წინასწარ მნიშვნელოვანია მართვის წესის და გადაწყვეტილების მიღების კვალიფიციური მოთხოვნების შესწავლა.
კრედიტორები და ვალდებულებები
გააკეთეთ ვალდებულებების რეესტრი: საბანკო სესხები, მიმწოდებლების დავალიანება, საგადასახადო ვალდებულებები, შრომითი ანგარიშსწორება და შესაძლო გარანტიები. კრედიტორების მიმართ კანონით დადგენილი წესები უნდა შესრულდეს შესაბამისი რედაქციის მიხედვით. კომპანიის აქტივის პარტნიორებზე გადანაწილება ისე, რომ ვალდებულებები სათანადოდ არ იყოს გათვალისწინებული, შეიძლება მნიშვნელოვანი რისკის წყარო გახდეს. თუ კომპანია გადახდისუუნაროა, შესაძლოა საჭირო იყოს სრულიად სხვა, სპეციალური სამართლებრივი პროცედურის შეფასება.
ხელშეკრულებები და პერსონალური მონაცემები
ლიკვიდაცია პრაქტიკულად ნიშნავს მრავალ შეთანხმებასთან მუშაობას: ხელშეკრულების შეწყვეტა, დებიტორული თანხის ამოღება, დავალიანების გადახდა და დოკუმენტების გადაცემა. ცალკე საკითხია თანამშრომლების პირადი საქმეების და მომხმარებელთა მონაცემების კანონიერად შენახვა ან წაშლა. ვალდებულების გაქრობა არ უნდა ვივარაუდოთ მხოლოდ იმიტომ, რომ კომპანია დაიხურა. ნებისმიერი მოთხოვნა, რომელიც ჯერ კიდევ მიმდინარეა, შესაბამისი დოკუმენტებით უნდა შეფასდეს.
როგორ მოვემზადოთ პროცესისთვის
შეაგროვეთ წესდება და პარტნიორთა გადაწყვეტილებები, რეესტრის ამონაწერი, ბოლო ფინანსური ანგარიშები, არსებული ხელშეკრულებები, კრედიტორებისა და მოვალეების სია, საგადასახადო ინფორმაცია და დავების სტატუსი. დაადგინეთ, ვინ კოორდინირებს საბუთებსა და ვადებს. კომპანიის დახურვისთვის საჭირო ზუსტი ვადები და ფორმები უნდა გადამოწმდეს მოქმედ კანონში და შესაბამისი ორგანოების მოთხოვნებთან მიმართებით.
მაგალითი: კომპანიას აღარ აქვს შემოსავალი, მაგრამ აქვს ვალები
კომპანია, რომელსაც აღარ აქვს აქტიური საქმიანობა, შეიძლება კვლავ იყოს მხარე სესხში, იჯარაში, საგარანტიო ვალდებულებაში ან შრომით ურთიერთობაში. ლიკვიდაციის დაწყებამდე გააკეთეთ ვალდებულებების სრული სია და ცალკე შეაფასეთ სადავო მოთხოვნები. შეაგროვეთ ბუღალტრული ბალანსი, ბანკის ცნობები, არსებული ხელშეკრულებები და საგადასახადო ანგარიშები. შეამოწმეთ, ხომ არ არის ორგანიზაციის ფინანსური მდგომარეობა ისეთი, რომ ჩვეულებრივი ლიკვიდაციის ნაცვლად სხვა სამართლებრივი პროცედურის განხილვა იყოს საჭირო. ცალკე ყურადღება სჭირდება პერსონალის საკითხებს, მონაცემთა შენახვას და დამკვეთებთან მიმდინარე დავალებებს. ქონების პარტნიორებზე გადანაწილება კრედიტორთა მოთხოვნების იგნორირებით ვერ შეფასდება უსაფრთხო გეგმად. კრედიტორებისთვის გასაგები კომუნიკაცია და პასუხისმგებელი პირის განსაზღვრა პროცესს საგრძნობლად ამარტივებს.